Giza Piramitleri

Giza Platosu, 4. Hanedan boyunca yaklaşık elli yıl içinde Mısır'ın en yoğun inşaat sahasına dönüştü. Khufu'nun piramidi M.Ö. 2560 civarında yükseldi; onu oğlu Khafre'nin biraz daha küçük ama daha yüksek bir kaya çıkıntısına oturduğu için daha heybetli görünen piramidi ve torunu Menkaure'nin belirgin biçimde mütevazı yapısı izledi. Üç piramit, yanlarındaki kraliçe piramitleri, vadi tapınakları, çıkma yolları ve mastaba mezarlıklarıyla birlikte tek bir cenaze peyzajı oluşturur.

Antik Çağ'da Giza, Herodotos'tan Strabon'a gezginlerin uğrak yeriydi; Helenistik dünyanın derlediği yedi harika listesinde Büyük Piramit'e yer verildi ve listedeki yapılar arasında bugüne ayakta kalan tek eser oldu. Orta Çağ boyunca parlak Tura kireçtaşından kaplama katmanı sistemli biçimde söküldü ve Kahire'nin cami, sur ve köprülerinde yeniden kullanıldı; piramitlerin bugünkü basamaklı, pürüzlü yüzeyi bu yağmanın sonucudur.

Büyük Piramit yaklaşık 2,3 milyon taş bloktan oluşur; ortalama blok ağırlığı 2,5 ton, Kral Odası'nın tavanını oluşturan Asvan graniti kirişler ise 50 tonu aşar. Taban kenarları ortalama 230,3 metredir ve kenar uzunlukları arasındaki fark birkaç santimetreyi geçmez; taban düzlemi bir uçtan diğerine 2 santimetreden az sapar. Yapı gerçek kuzeye yaklaşık on beş yay dakikalık bir hatayla yönlendirilmiştir — pusulanın bilinmediği bir çağda, yıldız gözlemine dayanan bir doğruluk.

Kaplama taşları Nil'in karşı kıyısındaki Tura ocaklarından, granit ise 900 kilometre güneydeki Asvan'dan getirildi; taşıma, Nil'in taşkın mevsiminde su yolu ve kanallar üzerinden yapıldı. Wadi el-Jarf'ta bulunan ve Khufu'nun saltanatının 27. yılına tarihlenen Merer papirüsleri, bir ekip şefinin Tura'dan Giza'ya taş taşıma seferlerini gün gün kaydeder — piramidin inşasına dair bilinen tek çağdaş ilk elden belgedir.

Piramit biçiminin kendisi bir güneş simgesidir. Heliopolis kozmolojisinde yaratılış, ilk suların içinden yükselen benben taşıyla başlar; piramidin tepe taşı (pyramidion) bu ilk tümseğin taşa dönüşmüş hâlidir. Khufu'nun piramidinin özgün adı da "Khufu Ufuktur" anlamına gelir: yapı bir mezar değil, kralın güneşle birleştiği eşiktir.

Özgün hâlinde piramitler bugünkü gibi kum rengi değil, cilalı beyaz kireçtaşıyla kaplı ve büyük olasılıkla altın ya da elektrum kaplı bir tepe taşıyla taçlandırılmıştı. Çöl güneşinde bu yüzey kilometrelerce öteden görünen bir ışık kütlesine dönüşürdü. Anıt, ölümü gizleyen bir kapak değil, ölümü yenen bir parlaklık olarak tasarlanmıştı.