Abu Simbel

2. Ramses, altmış yılı aşan saltanatı boyunca Mısır tarihinde başka hiçbir kralın yaklaşamadığı bir inşaat hacmine imza attı. Abu Simbel'i, Mısır'ın Nubya sınırında, güneyden gelen herkesin görmek zorunda olduğu bir noktada, doğrudan kayalığa oydurdu. Yapı M.Ö. 1264 dolaylarında başlatıldı ve yaklaşık yirmi yılda tamamlandı; iki tapınaktan büyüğü kralın kendisine ve devlet tanrılarına, küçüğü ise baş eşi Nefertari ile tanrıça Hathor'a adandı.

Tapınaklar zamanla kuma gömüldü ve unutuldu. 1813'te İsviçreli gezgin Johann Ludwig Burckhardt — Petra'yı da Batı'ya tanıtan aynı isim — üst kolossosların başlarını kumun üstünde görüp haber verdi; 1817'de Giovanni Belzoni girişi açmayı başardı ve iç mekânlara ilk kez girildi.

Abu Simbel inşa edilmiş değil, çıkarılmış bir mimarlıktır: kayalık kütleden önce cephe düzlemi elde edilmiş, sonra içeri doğru yaklaşık 60 metre boyunca odalar boşaltılmıştır. Bu yöntemde hata affedilmez; fazla kesilen taş geri konulamaz. Cephe 33 metre yüksekliğinde, 38 metre genişliğindedir ve oturur hâldeki dört Ramses kolossosunun her biri yaklaşık 20 metredir. Kolossoslardan biri, muhtemelen M.Ö. 27'deki bir depremde belden yukarısını kaybetmiş, taşınma sırasında bu hâliyle — düşmüş parçaları da özgün konumlarında — korunmuştur.

1960'ların taşıma projesi, kendi başına bir mühendislik yapısıdır. Bloklar elmas telli testerelerle, kabartmalara zarar vermeyecek ince derzlerden kesildi; parçalar yeni konumlarında birleştirildikten sonra derzler özgün kumtaşı tozuyla hazırlanmış harçla dolduruldu. Tapınakların arkasında, kaya kütlesinin yerini tutacak iki devasa betonarme kubbe inşa edildi ve üzerine yapay bir tepe yığıldı — bugün ziyaretçinin doğal sandığı kayalık, tümüyle modern bir kabuktur.

Büyük Tapınak'ın ekseni, yılda iki kez — 22 Şubat ve 22 Ekim civarında — doğan güneşin ışığının cepheden girip 60 metrelik koridoru geçerek en içteki kutsal odaya ulaşacağı biçimde hesaplanmıştır. Işık, oradaki dört oturan heykelden üçünü — Re-Horakhti, 2. Ramses ve Amun'u — aydınlatır; yer altı tanrısı Ptah ise karanlıkta kalır. Bir tanrının kasıtlı olarak ışık dışında bırakılması, Mısır mimarlığının aydınlatmayı bir anlam aracı olarak ne kadar hassas kullandığını gösterir.

Küçük Tapınak'ın cephesinde Nefertari'nin heykelleri, Ramses'inkilerle aynı yükseklikte durur. Mısır sanatında kraliçe neredeyse her zaman kralın dizine kadar gelen ölçekte betimlenir; burada bu kural bilinçli olarak bozulmuştur. Tapınağın yazıtında Nefertari'nin "uğruna güneşin doğduğu" kişi olarak anılması, taştaki eşitlikle birlikte okunduğunda, propaganda anıtının içindeki tek kişisel jesttir.