Sardes
Salihli, Manisa, Türkiye
Kral Krezüs'ün efsanevi zenginliğiyle anılan Lidya Krallığı'nın başkenti; ilk madeni paranın izini taşıyan kent.
- Konum
- Salihli, Manisa
- Öne Çıkan Kral
- Krezüs (M.Ö. 560-546)
- Öne Çıkan Yapı
- Artemis Tapınağı, Roma Gymnasion-Sinagog Kompleksi
- Tarihleme
- M.Ö. 7. yy Lidya başkenti
- Önem
- İlk standart altın-gümüş sikkenin darp edildiği yer
“Krezüs kadar zengin.”
Tarihi Önem
Neden önemli?
Sardes, Gediz Ovası'nda Paktolos (Sart) Çayı kıyısında kurulmuş, Lidya Krallığı'nın başkenti olarak antik dünyanın en zengin ve etkili kentlerinden biri olmuştur. Kentin serveti, efsanevi Kral Krezüs döneminde zirveye ulaşmış; 'Krezüs kadar zengin' deyimi bu döneme atfen günümüze kadar ulaşmıştır. Paktolos Çayı'nın alüvyonlarında bulunan doğal elektrum, Lidyalıların dünyanın bilinen ilk standart madeni parasını basmasını sağlamıştır.
M.Ö. 546'da Pers Kralı Kyros tarafından ele geçirilen Sardes, sonraki yüzyıllarda Helenistik ve Roma egemenliklerinde de önemini korumuş, Roma İmparatorluğu döneminde Asya eyaletinin yedi büyük kentinden biri sayılmıştır. Hristiyanlık döneminde ise Vahiy Kitabı'nda adı geçen 'Yedi Kilise'den biri olarak anılmıştır.
Kentte ortaya çıkarılan devasa Artemis Tapınağı ve Roma dönemi gymnasion-sinagog kompleksi, Sardes'in çok kültürlü ve katmanlı tarihini gözler önüne serer. Kentteki sinagog, antik dünyada bilinen en büyük Yahudi sinagoglarından biridir ve Roma İmparatorluğu'nda Yahudi cemaatinin toplumsal statüsüne dair önemli kanıtlar sunar.
Mimari Plan ve Yapı
Yapı ve inşa tekniği
Sardes'teki Artemis Tapınağı, İyon düzeninde inşa edilmiş, devasa ölçekleriyle antik dünyanın en büyük tapınaklarından biri olmuştur; günümüze ulaşan birkaç ayakta sütun, tapınağın orijinal büyüklüğü hakkında çarpıcı bir fikir verir. Tapınağın inşası, farklı dönemlerde kesintiye uğramış ve yüzyıllar süren bir inşa sürecinden geçmiştir.
Roma dönemi gymnasion-sinagog kompleksi, spor ve eğitim yapısı olan gymnasionun bir kanadının sinagoga dönüştürülmesiyle oluşmuş, bu da Roma kentlerinde farklı toplulukların kamusal yapıları paylaşma biçimine dair ender bir örnek sunar. Sinagogun geniş ana salonu, zengin mozaik zeminleri ve anıtsal giriş cephesiyle döneminin en gösterişli dini yapılarından biridir.
Zaman Çizelgesi
Tarihsel akış
M.Ö. ~700
Lidya başkenti
Sardes, Lidya Krallığı'nın başkenti olarak güç kazandı.
M.Ö. ~600
İlk sikkeler
Lidyalılar, elektrumdan dünyanın ilk standart madeni paralarını darp etti.
M.Ö. 546
Pers fethi
Kral Krezüs, Pers Kralı Kyros'a yenilerek kenti kaybetti.
M.S. 1. yy
Yedi Kilise'den biri
Sardes, Vahiy Kitabı'nda anılan Yedi Kilise'den biri olarak kayda geçti.
Galeri
Görsel kaynak ve fotoğrafçı bilgileri görsellerin üzerinde belirtilmiştir.