Miletos
Didim, Aydın, Türkiye
Antik felsefenin ve bilimin doğduğu yer olarak anılan, ızgara plan şehirciliğin öncüsü büyük İyon liman kenti.
- Ünlü Filozoflar
- Thales, Anaksimandros, Anaksimenes
- Konum
- Didim, Aydın
- Öne Çıkan Plancı
- Hippodamos (ızgara plan şehircilik)
- Ölçü
- Tiyatro ~15.000 kişilik
- Üslup
- İyon ve Roma dönemi kent planlaması
“Her şeyin ilkesi sudur.”
Tarihi Önem
Neden önemli?
Miletos, antik çağda Ege'nin en zengin ve etkili liman kentlerinden biri olarak, aynı zamanda Batı felsefesinin doğduğu yer olarak kabul edilir. Thales, Anaksimandros ve Anaksimenes gibi ilk doğa filozofları burada yetişmiş, evrenin işleyişini mitolojik değil akılcı açıklamalarla anlamaya çalışan düşünce geleneğinin temellerini atmıştır.
Kent, aynı zamanda kentsel planlamada da öncü bir rol oynamıştır; Miletoslu mimar Hippodamos'un geliştirdiği düzenli ızgara plan sistemi, sonraki yüzyıllarda pek çok antik kentin şehircilik anlayışını derinden etkilemiştir. Miletos, Karadeniz ve Akdeniz kıyılarında doksandan fazla koloni kurarak antik dünyanın en yayılmacı ticaret güçlerinden biri hâline gelmiştir.
Zamanla limanının Büyük Menderes Nehri'nin taşıdığı alüvyonlarla dolması, kentin deniz bağlantısını kaybetmesine ve önemini yitirmesine yol açmıştır. Bugün eski liman kenti, kıyıdan kilometrelerce içeride kalmış durumdadır; on beş bin kişilik anıtsal tiyatrosu ise kentin eski görkeminin en çarpıcı tanığıdır.
Mimari Plan ve Yapı
Yapı ve inşa tekniği
Miletos'un Hippodamos tarafından geliştirilen ızgara planı, birbirine dik açılarla kesişen düzenli sokak bloklarından oluşur; bu sistematik yaklaşım, kamusal alanları, konut bloklarını ve limanı işlevsel bölgelere ayırarak antik kent planlamasında bir dönüm noktası oluşturmuştur ve Yunan dünyasının pek çok yerinde 'Hippodamos planı' adıyla taklit edilmiştir.
On beş bin kişilik tiyatro, doğal bir tepeye yaslanan cavea'sı ve büyük ölçüde ayakta kalan üç katlı sahne binası kalıntılarıyla, Roma döneminde genişletilmiş bir Helenistik yapının nasıl evrildiğini gösteren katmanlı bir örnektir. Kentin büyük limanını çevreleyen anıtsal kapı ve depo yapıları, Miletos'un bir deniz ticareti merkezi olarak altyapısını yansıtır.
Zaman Çizelgesi
Tarihsel akış
M.Ö. 6. yy
Felsefi altın çağ
Thales ve öğrencileri Miletos Okulu adıyla anılan felsefe geleneğini kurdu.
M.Ö. 494
Pers baskını
İyon İsyanı'nın bastırılmasının ardından kent Persler tarafından yıkıldı.
M.Ö. 479
Yeniden imar
Hippodamos planına göre yeniden inşa edilerek ızgara plan şehirciliğe öncülük etti.
Galeri
Görsel kaynak ve fotoğrafçı bilgileri görsellerin üzerinde belirtilmiştir.