Hattuşa
Boğazkale, Çorum, Türkiye
Hitit İmparatorluğu'nun başkenti olan, devasa surları, Aslanlı Kapı'sı ve kaya tapınağı Yazılıkaya ile ünlü antik kent.
- Konum
- Boğazkale, Çorum
- Tarihleme
- M.Ö. ~1650–1200 (Hitit başkenti)
- Ölçü
- ~180 hektar sur içi alan
- Öne Çıkan Yapı
- Aslanlı Kapı, Büyük Tapınak, Yazılıkaya
- Üslup
- Hitit anıtsal mimarisi
- Statü
- UNESCO Dünya Mirası (1986)
“Bin tanrının kenti.”
Tarihi Önem
Neden önemli?
Hattuşa, M.Ö. 17. yüzyıldan itibaren Hitit İmparatorluğu'nun başkenti olarak Anadolu'nun en güçlü siyasi merkezlerinden biri hâline gelmiştir. Kent, Kızılırmak yayının güneyinde, savunmaya elverişli engebeli bir arazi üzerine kurulmuştur. M.Ö. 1200 civarında Hitit İmparatorluğu'nun çöküşüyle birlikte terk edilmiştir.
Kentte bulunan binlerce çivi yazılı tablet, Hititlerin hukuk, diplomasi ve din alanındaki gelişmişliğini gözler önüne serer. Mısır Firavunu II. Ramses ile yapılan ve tarihin bilinen ilk yazılı barış antlaşması olan Kadeş Antlaşması'nın bir nüshası da bu arşivde bulunmuştur.
1986 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınan Hattuşa, hem başkent hem de kutsal bir din merkezi olarak Hitit uygarlığının siyasi ve dini yaşamının kalbini oluşturmuştur. Kentin yakınındaki Yazılıkaya açık hava kaya tapınağı, Hitit panteonunun en zengin görsel kaydını barındırır.
Mimari Plan ve Yapı
Yapı ve inşa tekniği
Kentin en dikkat çekici mimari unsuru, yaklaşık 8 kilometre uzunluğundaki çift cidarlı sur duvarlarıdır. Kesme taş temeller üzerine kerpiç gövdeli olarak yükseltilen surlar, düzenli aralıklarla kulelerle desteklenmiş ve Aslanlı Kapı, Kral Kapısı, Yer Kapı gibi anıtsal girişlerle donatılmıştır. Yer Kapı'daki gizli tünel (Poternes), savunma amaçlı yer altı geçidi olarak inşa edilmiştir.
Kentin dini merkezinde yer alan Büyük Tapınak, dikdörtgen planlı avlular ve depo odalarından oluşan karmaşık bir kompleks olarak tasarlanmıştır. Yazılıkaya'daki doğal kaya galerileri ise, yürüyüş halindeki tanrı ve tanrıça alaylarının kabartma olarak işlendiği açık hava tapınağı işlevi görmüştür.
Işık ve Sembolizm
Taşa kazınan tanrılar alayı
Yazılıkaya'daki kabartmalarda birbirini takip eden tanrı ve tanrıça figürleri, Hitit dininin 'bin tanrılı' kozmolojisini görsel bir yürüyüş biçiminde sunar; bu düzenleme, kutsal düzenin taşa işlenmiş bir haritası gibi okunabilir.
Zaman Çizelgesi
Tarihsel akış
M.Ö. ~1650
Başkent oluşu
Hattuşili I döneminde kent Hitit İmparatorluğu'nun başkenti oldu.
M.Ö. ~1274
Kadeş Antlaşması
Mısır ile yapılan barış antlaşmasının tableti kent arşivinde saklandı.
M.Ö. ~1200
Kentin terki
Hitit İmparatorluğu'nun çöküşüyle Hattuşa terk edildi.
1986
UNESCO Dünya Mirası
Hattuşa UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne dahil edildi.
Galeri
Görsel kaynak ve fotoğrafçı bilgileri görsellerin üzerinde belirtilmiştir.