Dolmabahçe Sarayı
İstanbul, Türkiye
Osmanlı'nın Batılılaşma döneminde inşa edilen, Boğaz kıyısındaki görkemli barok-neoklasik saray.
- Mimarlar
- Garabet ve Nigoğos Balyan
- Yaptıran
- Sultan Abdülmecid
- Konum
- Beşiktaş, İstanbul
- Tamamlanma
- 1856
- Ölçü
- ~45.000 m² alan, ~285 oda, ~14 ton kristal avize
- Üslup
- Barok, Rokoko ve Neoklasik sentezi
“Doldurulmuş bahçenin üzerindeki saray.”
Tarihi Önem
Neden önemli?
Dolmabahçe Sarayı, adını Boğaz kıyısındaki bir koyun doldurularak bahçeye dönüştürülmesinden alan bölgede, Sultan Abdülmecid'in emriyle 19. yüzyıl ortasında inşa edilmiştir. Osmanlı İmparatorluğu'nun Batılılaşma sürecinin sembol yapılarından biri olan saray, geleneksel Topkapı Sarayı'nın yerini alarak Avrupa saraylarıyla boy ölçüşecek bir ihtişam sunmayı amaçlamıştır.
Ermeni asıllı mimar aile Balyanlar tarafından tasarlanan saray, Avrupa'nın barok, rokoko ve neoklasik akımlarını Osmanlı saray geleneğiyle harmanlayan eklektik bir üslup sergiler. Sarayın inşasında dönemin en pahalı malzemeleri kullanılmış, İngiltere'den özel sipariş devasa bir kristal avize dahil olmak üzere Avrupa'nın önde gelen atölyelerinden eserler getirtilmiştir.
Cumhuriyet'in kurucusu Mustafa Kemal Atatürk, ömrünün son yıllarını bu sarayda geçirmiş ve 10 Kasım 1938'de burada hayatını kaybetmiştir. Bu nedenle saray, Türkiye Cumhuriyeti tarihinde de özel bir anlam taşır ve bugün müze olarak ziyarete açıktır.
Mimari Plan ve Yapı
Yapı ve inşa tekniği
Sarayın cephesi, klasik Osmanlı saray mimarisinden radikal bir kopuşu simgeler; simetrik pencere düzenleri, ağır barok süslemeler ve neoklasik sütun düzenleri, Avrupa saray mimarisinin doğrudan Osmanlı bağlamına aktarılmış bir yorumunu sunar. Cephenin beyaz mermer kaplaması, sarayı Boğaz'dan bakıldığında son derece anıtsal kılar.
Sarayın Muayede Salonu, İngiltere Kraliçesi Victoria'nın hediyesi olan yaklaşık 4,5 tonluk devasa kristal avizesi ve 36 metreyi bulan kubbe yüksekliğiyle dönemin en gösterişli seremoni mekânlarından biridir. İç mekânlarda kullanılan altın yaldız, Baccarat kristalleri ve Hereke halıları, sarayı 19. yüzyıl saray dekorasyonunun en zengin örneklerinden biri hâline getirir.
Zaman Çizelgesi
Tarihsel akış
1843
İnşaatın başlaması
Sultan Abdülmecid'in emriyle Balyan ailesi sarayın inşasına başladı.
1856
Sarayın tamamlanması
Saray tamamlanarak Osmanlı hanedanının yeni ikametgâhı oldu.
1938
Atatürk'ün vefatı
Mustafa Kemal Atatürk 10 Kasım 1938'de bu sarayda hayatını kaybetti.
1984
Müzeye dönüştürülme
Saray restore edilerek ziyarete açık bir müze hâline getirildi.
Galeri
Görsel kaynak ve fotoğrafçı bilgileri görsellerin üzerinde belirtilmiştir.