Didim (Apollon Tapınağı)
Didim, Aydın, Türkiye
Antik dünyanın en büyük kehanet merkezlerinden biri; devasa sütunlarıyla ünlü, hiç tamamlanamamış Apollon Tapınağı.
- Tanrı
- Apollon (kehanet ve müzik tanrısı)
- Konum
- Didim, Aydın
- Başlangıç
- M.Ö. ~300 (Helenistik dönem yeniden inşası)
- Ölçü
- ~120 sütun, yükseklik ~19,7 m — hiç tamamlanmadı
- Üslup
- İyon düzeni, dipteros plan
“Bilmek isteyen, önce sormalıdır.”
Tarihi Önem
Neden önemli?
Didim, antik dünyada Apollon'a adanmış en önemli kehanet merkezlerinden biri olarak, Delphi'ye rakip sayılacak kadar büyük bir dinî ve siyasi etkiye sahip olmuştur. Kutsal alan, yakın kentteki Miletos'a bağlı olsa da kendi başına bağımsız bir dini merkez statüsündeydi ve buraya ulaşım, kutsal bir alay yoluyla sağlanıyordu.
M.Ö. 494'te Persler tarafından yıkılan eski tapınağın yerine, İskender'in fetihlerinin ardından çok daha büyük ölçekte yeni bir tapınak inşasına girişilmiştir. Ancak yapı, olağanüstü büyüklüğü nedeniyle yüzyıllar süren inşaat sürecine rağmen hiçbir zaman tam anlamıyla tamamlanamamıştır.
Kâhinlerin verdiği kehanetler, antik dünyada krallardan sıradan yurttaşlara kadar geniş bir kesim tarafından önemli kararlar öncesinde danışılan bir rehber niteliği taşımıştır. Bugün ayakta kalan devasa sütunlar, tapınağın hiç tamamlanmamış olsa dahi antik dünyanın en büyük yapılarından biri olarak tasarlandığının açık kanıtıdır.
Mimari Plan ve Yapı
Yapı ve inşa tekniği
Apollon Tapınağı, çift sıra sütun dizisiyle çevrili 'dipteros' plan tipinin en anıtsal örneklerinden biri olarak tasarlanmış; toplamda yaklaşık 120 İyon sütunundan oluşan bir sütun ormanı öngörülmüştür. Sütunların yüksekliği yaklaşık 19,7 metreye ulaşarak, tapınağı antik dünyanın en yüksek sütunlu yapılarından biri hâline getirmiştir.
Tapınağın iç kısmında, kutsal kehanet kaynağının bulunduğu adyton adlı çukur bir avlu yer alır; ana giriş salonundan buraya inişi sağlayan tüneller ve merdivenler, kâhinin kutsal alana özel bir törenle ulaşmasını sağlayacak şekilde kurgulanmıştır. Yapının hiçbir zaman tam bir çatıyla örtülmemiş olması, adytonun açık havada kalmasına ve içindeki defne ağacı ile kutsal pınarın doğal biçimde korunmasına imkân tanımıştır.
Zaman Çizelgesi
Tarihsel akış
M.Ö. 494
Pers yıkımı
Eski Apollon Tapınağı Persler tarafından yakılıp yıkıldı.
M.Ö. ~300
Yeniden inşa
İskender'in fetihlerinin ardından çok daha büyük yeni bir tapınağın inşasına başlandı.
M.S. 4. yy
Kehanet geleneğinin sonu
Hristiyanlığın yayılmasıyla pagan kehanet merkezi işlevini yitirdi.
Galeri
Görsel kaynak ve fotoğrafçı bilgileri görsellerin üzerinde belirtilmiştir.