Aspendos
Serik, Antalya, Türkiye
Günümüze neredeyse kusursuz korunmuş haliyle ulaşan, akustik mükemmelliğiyle ünlü Roma dönemi antik tiyatrosu.
- Mimar
- Zenon
- Yaptıran
- İmparator Marcus Aurelius dönemi
- Konum
- Serik, Antalya
- Tamamlanma
- M.S. ~155–170
- Ölçü
- ~7.000–12.000 kişilik oturma kapasitesi
- Statü
- UNESCO Geçici Dünya Mirası Listesi
“Antik dünyanın en iyi korunmuş tiyatrosu.”
Tarihi Önem
Neden önemli?
Aspendos, Eurymedon (Köprüçay) Nehri kıyısında kurulmuş, Pamfilya bölgesinin en önemli antik kentlerinden biridir. Kent, M.Ö. 5. yüzyıldan itibaren kendi sikkelerini basacak kadar zengin bir ticaret merkezi hâline gelmiştir. Ancak dünya çapındaki ününü, Roma döneminde mimar Zenon tarafından inşa edilen olağanüstü korunmuş tiyatrosuna borçludur.
Tiyatro, M.S. 2. yüzyılda İmparator Marcus Aurelius döneminde inşa edilmiş ve yüzyıllar boyunca çeşitli amaçlarla kullanılmaya devam etmiştir; Selçuklular döneminde kervansaray, hatta saray olarak dahi işlev görmüştür. Bu kesintisiz kullanım, yapının bugüne neredeyse kusursuz bir şekilde ulaşmasını sağlamıştır.
Günümüzde Aspendos, hâlâ konser ve opera-bale festivallerine ev sahipliği yapan, dünyada bu ölçüde işlevini koruyan az sayıda antik tiyatrodan biridir. Tiyatronun yanı sıra kentin akropolünde agora, bazilika ve devasa bir su kemeri kalıntıları da ziyaret edilebilir.
Mimari Plan ve Yapı
Yapı ve inşa tekniği
Aspendos Tiyatrosu, mimar Zenon imzasını taşıyan bir yazıtla günümüze ulaşan nadir antik yapılardan biridir. Yarım daire planlı oturma kademeleri (cavea) doğal bir yamaca yaslanırken, üstteki galeri kısmı tamamen yapay olarak taş ve tuğla harçla inşa edilmiştir; bu hibrit teknik, yapının hem kararlılığını hem de akustik performansını artırmıştır.
Sahne binasının (scaenae frons) iki katlı cephesi, günümüze neredeyse bütün olarak ulaşmış nadir örneklerden biridir; nişler, sütunlar ve kapı açıklıklarıyla zenginleştirilen bu cephe, sesin seyirciye yansıtılmasında akustik bir rol de oynamıştır. Yaklaşık 96 metre çapındaki cavea, sesin en üst sıralara dahi net ulaşmasını sağlayan hassas bir eğim hesabıyla tasarlanmıştır.
Zaman Çizelgesi
Tarihsel akış
M.Ö. 5. yy
Kentin gelişimi
Aspendos kendi sikkelerini basacak kadar önemli bir ticaret kenti oldu.
M.S. ~155-170
Tiyatronun inşası
Mimar Zenon, Marcus Aurelius döneminde anıtsal tiyatroyu inşa etti.
13. yy
Selçuklu dönüşümü
Selçuklular tiyatroyu kervansaray ve saray olarak yeniden kullandı.
Galeri
Görsel kaynak ve fotoğrafçı bilgileri görsellerin üzerinde belirtilmiştir.