Afrodisias
Karacasu, Aydın, Türkiye
Aşk ve güzellik tanrıçası Afrodit'e adanmış, dünyaca ünlü heykeltıraşlık okuluyla tanınan antik kent.
- Kazı Başkanı
- Kenan Erim (1961'den itibaren, NYU)
- Konum
- Karacasu, Aydın
- Öne Çıkan Yapı
- Afrodit Tapınağı, Tetrapylon, Stadyum
- Ölçü
- Stadyum ~30.000 kişilik — Anadolu'nun en büyüğü
- Üslup
- Roma dönemi heykeltıraşlık okulu
- Statü
- UNESCO Dünya Mirası (2017)
“Mermerin şehri.”
Tarihi Önem
Neden önemli?
Afrodisias, adını aşk ve güzellik tanrıçası Afrodit'ten alan, kentin merkezinde ona adanmış büyük bir tapınağın yer aldığı antik bir yerleşimdir. Kent, yakınındaki mermer ocaklarının sağladığı bereketli kaynak sayesinde Roma döneminde önemli bir heykeltıraşlık okulunun merkezi hâline gelmiş, buradaki ustaların eserleri İmparatorluğun dört bir yanına ihraç edilmiştir.
1961 yılından itibaren New York Üniversitesi'nden Kenan Erim'in yürüttüğü kazılar, kentte olağanüstü sayıda korunmuş heykel, kabartma ve yazıt ortaya çıkarmıştır. Bu zenginlik, Afrodisias'ı antik heykeltıraşlık sanatının incelenmesi için dünyanın en önemli merkezlerinden birine dönüştürmüştür.
Kentin otuz bin kişilik stadyumu, Anadolu'da bilinen en büyük ve en iyi korunmuş antik stadyumdur. Afrodisias, 2017 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınmış; kazılarda çıkan eserlerin sergilendiği yerindeki müze, kentin sanatsal mirasını doğrudan ziyaretçilere sunmaktadır.
Mimari Plan ve Yapı
Yapı ve inşa tekniği
Kentin dört kollu anıtsal geçit yapısı Tetrapylon, dört sıra hâlinde dizilmiş Korint sütunları ve zengin kabartmalı alınlıklarıyla, bir kutsal alana giriş törenselliğini vurgulayan sahne mimarisi örneğidir; 1990'larda titiz bir anastylosis çalışmasıyla büyük ölçüde ayağa kaldırılmıştır.
Afrodit Tapınağı'nın Bizans döneminde bazilikaya dönüştürülmesi, kentin dini kimliğinin pagan kültten Hristiyanlığa geçişini mimari olarak somutlaştırır; tapınağın orijinal sütunlarının bir kısmı yeni yapıya entegre edilmiştir. Otuz bin kişilik stadyum, iki ucu da yuvarlatılmış eliptik planıyla klasik Roma stadyum tipolojisinin en anıtsal örneklerinden biridir.
Işık ve Sembolizm
Güzelliğin ve sanatın kenti
Afrodit kültünün kent kimliğiyle bu denli özdeşleşmesi, Afrodisias'ı yalnızca dini değil, aynı zamanda estetik ve sanatsal bir merkez olarak da konumlandırmıştır; kentteki heykeltıraşlık atölyeleri, güzellik tanrıçasının ilham verdiği bir zanaat geleneğinin fiziksel kanıtıdır.
Zaman Çizelgesi
Tarihsel akış
M.Ö. 2. yy
Kentin gelişimi
Afrodit Tapınağı çevresinde kent düzenli bir plana kavuştu.
M.S. 4.-5. yy
Heykeltıraşlık okulunun zirvesi
Kentin mermer atölyeleri İmparatorluk çapında ün kazandı.
1961
Kenan Erim kazıları
Sistematik bilimsel kazılar başladı ve kent gün ışığına çıkarıldı.
2017
UNESCO Dünya Mirası
Afrodisias UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne dahil edildi.
Galeri
Görsel kaynak ve fotoğrafçı bilgileri görsellerin üzerinde belirtilmiştir.